Autorament – rodzaj zaciągu w wojskach I Rzeczypospolitej, który powstał w ramach reform wojska przez króla Władysława IV w latach 30. XVII wieku. Ustalono podział na autorament narodowy i cudzoziemski. Wojska te stanowiły trzon armii, uzupełniany pospolitym ruszeniem.
edytuj Autorament narodowy
W skład wojsk autoramentu narodowego należały:
Wojska autoramentu narodowego formowano wg systemu towarzyskiego, gdzie zaciągający się towarzysz stawiał się wraz z pocztem (stąd pocztowi). Jednostką taktyczno-organizacyjną była tu chorągiew, którą dowodzili porucznik i rotmistrz. Funkcje nieetatowych podoficerów pełnili starsi towarzysze. Zarówno ubiór jak i uzbrojenie oparte było na wzorach polskich. Podział ten zaczął zanikać w wojsku polskim już w XVIII wieku
edytuj Autorament cudzoziemski
W skład wojsk autoramentu cudzoziemskiego należały:
- rajtaria,
- arkebuzeria (jazda),
- piechota (arkebuzerzy, muszkieterzy, pikinierzy),
- dragonia.
Wojska autoramentu cudzoziemskiego formowano wg systemu wolnego bębna, czyli każdy ochotnik przyjmowany był indywidualnie. Jednostką taktyczno-organizacyjną był tu regiment lub szwadron, w skład których wchodziły kompanie o rozbudowanych sztabach i hierarchii. Do II poł. XVII wieku do czasu reform króla Jana III Sobieskiego umundurowanie oparte było na wzorach niemieckich. Pomimo zewnętrznych pozorów wojska te w zasadzie rekrutowały się z Polaków i z biegiem czasu z wojsk zaciężnych stawały się oddziałami coraz bardziej narodowymi.
Do wojsk autoramentu cudzoziemskiego z uwagi na sposób zaciągu zaliczano też piechotę typu polsko-węgierskiego, jednak zorganizowana była w chorągwie typowe dla autoramentu narodowego, jak również ubrana i szkolona po polsku. W związku z tym, że w wojsku polskim zaciąg narodowy zawsze był traktowany wyżej od cudzoziemskiego, wobec czego towarzysz autoramentu narodowego nie mógł być dowodzony nawet przez generała autoramentu cudzoziemskiego, generał ten mógł się jednak znaleźć pod komendą takiegoż towarzysza. Aby więc tego uniknąć, oficerowie autoramentu cudzoziemskiego starali się jednocześnie być towarzyszami w chorągwiach narodowych.
Oddzielne zagadnienie stanowi artyleria – choć zaliczana także do autoramentu cudzoziemskiego z uwagi na organizację w regimenty, jednak sama struktura wewnętrzna zbliżona do cechowej sprawiała z nich unikalny rodzaj wojska.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
