Jakas reklama 

 

Wiliam Wilson - jest to nowela Edgara Allana Poe, inspirowana tłem okresu kształtowania się osobowości autora poza Londynem. Historia wykorzystuje motyw sobowtóra i cechuje się stylem, bazującym na racjonalizmie. Została po raz pierwszy opublikowana w 1840 roku w kolekcji Tales of the Grotesque and Arabesque i była przedmiotem kilku różnych adaptacji.

Spis treści

edytuj Fabuła

Uwaga! W dalszej części artykułu znajdują się szczegóły fabuły lub zakończenia utworu.

Początek historii wiąże się z narratorem, człowiekiem o "szlacheckim pochodzeniu", który określa siebie jako William Wilson. Potępia on swoją nieszczęsną przeszłość, chociaż nie obwinia się on za swoje działania, mówiąc, że "żaden człowiek nigdy nie był wcześniej w ten sposób kuszony". Po pewnym czasie narracja jest skoncentrowana na opisie jego lat chłopięcych, które spędził w "dużej, bezładnej elżbietańskiej szkole, w szaro wyglądającej wiosce w Anglii". Dom szkolny był ogromny, z wieloma krętymi korytarzami i pomieszczeniami, usytuowany na rozległym terenie.

William opisuje spotkanie z innym chłopcem, który dzieli z nim to samo nazwisko, który ma podobny wygląd i który nawet urodził się dokładnie tego samego dnia, 19 stycznia (Co jest również datą urodzin Poe). Ów drugi William stanowi dla niego jedyną konkurencję w nauce, sporcie i popularności. Chłopiec zdaje się być w stanie konkurować z nim z wielką łatwością, jednak, jak myśli William jest to dowód jego rzeczywistej wyższości, gdyż aby nie doznać porażki, musiał on dokładać niesamowitych starań. Nazwisko William (twierdzi on, że jego prawdziwe nazwisko jest tylko podobne do Williama Wilsona), wprowadza go w zakłopotanie, gdyż brzmi "plebejsko i pospolicie" i denerwuje się on faktem, że musi słyszeć to samo nazwisko dwukrotnie z powodu drugiego Williama.

Chłopak zaczyna stopniowo naśladować zachowanie Williama, jak i ubiór oraz sposób mówienia, chociaż, z powodu problemu z głosem, mógł on mówić tylko szeptem. Jednak potrafił on go naśladować perfekcyjnie. Z biegiem czasu zaczyna on udzielać Williamowi rad specyficznej natury, których jednak nie godzi się brać pod uwagę, oburzając się na jego arogancję. Pewnej nocy wkrada się on do pokoju drugiego Williama i spostrzega, że twarz chłopca staje się identyczna jak jego sama. Po tym zdarzeniu William opuszcza natychmiast akademię, tylko aby się dowiedzieć, że jego sobowtór zrobił dokładnie to samo tego samego dnia. Koniec końców uczęszcza on do Eton i Oksfordu, stopniowo staje się coraz bardziej rozpustny i dopuszcza się, jak sam to określa, "rożnych psot", jak kradzież dużych sum pieniędzy od biednego człowieka szlacheckiego pochodzenia, oszukując go w grze w karty, jak i uwodząc zamężną kobietę. Za każdym razem, gdy jego sobowtór się pojawia, z twarzą zawsze zakrytą, szepcze on kilka słów, wystarczających do zaalarmowania innych graczy, jeśli chodzi o zachowanie Williama, a następnie znika, tak, że jego twarz pozostaje niezauważana przez pozostałych. Po ostatnim z podobnych incydentów, na balu w Rzymie, William zaciąga swojego nieprzejednanego sobowtóra - który nosi identyczne ubrania - do jednego z przedpokojów i dźga go śmiertelnie. Po tym czynie, wydaje się pojawiać znienacka duże lustro, pokazujące jego własne odbicie, lecz ze wszystkimi bladymi rysami, tonącymi we krwi - pozornie martwego sobowtóra, który jednak nie mówi już szeptem. Narrator odczuwa to wypowiadając słowa: "We mnie istniałeś i – spojrzyj w moją śmierć , spojrzyj wskroś tej, która jest twoją, postaci – jak doszczętnie zamordowałeś siebie samego!

edytuj Tło

Tło utworu William Wilson jest w połowie autobiograficzne i odnosi się do miejsca zamieszkania Poe w Anglii, gdy był jeszcze chłopcem. Mgliście wyglądająca angielska wioska to Stoke Newington, obecnie przedmieście Londynu. Szkoła łączy się z Reverend John Bransby’s Manor House School w Stoke Newington, do której Poe uczęszczał w latach od 1817 do 1820 roku. Obecnie szkoła ta została zburzona. Kościół, o którym Poe wspomina, to St Mary's "Old" Church, w parafii Stoke Newington. Budynek ten wciąż istnieje. Dodatkowo, Poe przyznawał się do idei w historii, odnoszącej się do odczuwanej irytacji osób, które spotkały innych ludzi o tym samym nazwisku, w wyniku czego zatarło się ich poczucie wyjątkowości. Było to inspirowane artykułem Washingtona Irvinga. Na końcu historii Irvinga, główna figura zabija swojego sobowtóra mieczem, tylko aby zobaczyć swoją własną twarz ukrytą za maską.

edytuj Analiza

William Wilson wyraźnie eksponuje temat sobowtóra. Owa druga połowa prześladuje protagonistę i prowadzi go do szaleństwa, jak i je reprezentuje. Podział osobowości jest wzmocniony przez potwierdzenie narratora, że William Wilson to w zasadzie pseudonim. Nazwisko samo w sobie jest interesującym wyborem. "Son" czyli syn oraz "will" czyli wola. Innymi słowy William Wilson sam sobie przyzwolił do bycia razem z sobowtórem, z którym dzieli to samo nazwisko. Poe pisał opowieść bardzo skrupulatnie i z wielką subtelnością. Zdania są zbalansowane, z wieloma przymiotnikami, i z mało konkretną symboliką poza opisem szkoły Wilsona. Tempo jest spokojne i wyważone, z formalnym stylem i długimi zdaniami. Zamiast kreacji poetyckich efektów i atmosfery, autor stworzył historię bazującą na racjonalności i logice.

edytuj Publikacja

William Wiloson został opublikowany w październiku 1839 roku na łamach Burton's Gentleman's Magazine. Utwór został później przetłumaczony na język francuski w grudniu 1844 roku, wydrukowany w Paryżu w gazecie La Quotidienne w dwóch częściach. To było pierwsze tłumaczenie dzieła Poe na język obcy, co pozwoliło mu na rozpowszechnienie jego twórczości we Francji.

edytuj Krytyka

Kiedy Poe pisał do Washingtona Irvinga z prośbą o wsparcie, zwracał on specjalną uwagę na Williama Willsona, określając go jako jego najlepsze dzieło. Thomas Mann powiedział o noweli Dostojewskiego Sobowtór: poemat petersburski, która eksponuje również podobny temat, że bynajmniej ulepsza ona utwór Poe, jako historię, która przedstawia tę samą romantyczną tradycję, z bardziej głębszą moralną stroną i z większym sukcesem rozwiązuje krytyczne wzory poetyckie.

edytuj Adaptacje

edytuj Źródła

906 brak hosta brak hosta 906 niezarejestrowana strona